Katedra Kulturoznawstwa O KATEDRZE Historia kierunku i Katedry Dokumenty

Katedra Kulturoznawstwa - dokumenty

Dokumenty dotyczące historii utworzenia kierunku i Katedry Kulturoznawstwa

Fragment wniosku o powołanie nowego kierunku studiów

Studia kulturoznawcze w obecnej sytuacji cywilizacyjnej, społecznej i gospodarczej Polski i świata, zyskują specjalną rangę. Stanowiąc z jednej strony nie tylko rozwinięcie tradycji badań etnograficznych, folklorystycznych i etnologicznych, sięgają do dorobku historyków kultury, są też osadzone w refleksji antropologicznej i dziełach filozofów kultury, odwołując się – co uważamy za specyfikę kulturoznawstwa gdańskiego - do podkreślania szczególnej roli języka jako niezbywalnego medium transmisji kulturowych wartości, decydującego o tożsamości i trwałości kultury danej społeczności, stanowiącego istotny element stałego uobecniania i wzbogacania kulturowego dziedzictwa naszego regionu, kraju i europejskiej i światowej wspólnoty ludzi. Takie usytuowanie wśród dyscyplin humanistycznych pozwala założyć, że kulturoznawstwo może i powinno być skoncentrowane tyleż na historii, co i na współczesności kultury, ukazywać tradycje i zarazem diagnozować dzisiejszy stan kultury. Kształcąc studentów-kulturoznawców można przygotowywać ich do podjęcia zobowiązań wobec i tradycji, i przyszłości, co w obliczu zagrożeń cywilizacyjnych i tendencji globalizacyjnych wydaje się zadaniem o pierwszorzędnej wadze.

Środowisko naukowe humanistyki gdańskiej od dawna widzi konieczność powołania w naszym regionie takiego kierunku studiów, ma również przeświadczenie, iż samo od dawna spełnia wymagania niezbędne i uprawniające nas do wystąpienia do Władz Uczelni z taką inicjatywą. Najważniejszym atutem jest dorobek całego Instytutu Filologii Polskiej naszego Uniwersytetu.

Do ważnych dla powołania nowego kierunku zaliczamy szczególnie doświadczenia i dorobek naukowy i dydaktyczny osób tworzących dzisiejszy Zakład Wiedzy o Mediach i Kulturze Współczesnej (przewidywana zmiana nazwy na: Zakład Nauk o Kulturze) oraz osób prowadzących zajęcia związane z poszczególnymi dziedzinami kultury – literaturą, teatrem, filmem, telewizją, kulturą popularną i jej audiowizualnymi przejawami. Zajęcia dotyczące historii i teorii kultury prowadzone są przez pracowników obecnego Zakładu Wiedzy o Mediach i Kulturze Współczesnej od roku 1974, mają oni także doświadczenia zdobyte w czasie kierowania w latach 1982-1994 Podyplomowym Studium Wiedzy o Teatrze, Filmie i Telewizji, (założonym w roku 1979), mają także wymaganą praktykę organizacyjną, związaną z przygotowaniem programów i prowadzeniem w ostatnich dwóch kadencjach na stacjonarnych i zaocznych studiach polonistyki gdańskiej specjalności kulturoznawczej, dziennikarskiej, komunikacji społecznej oraz studiów podyplomowych komunikacji społecznej i kultury medialnej.

Nie bez znaczenia jest też fakt istnienia na naszym kierunku i innych zakładów zajmujących się problematyką nauk o sztuce teatru i filmu, mających liczące się osiągnięcia w tych dziedzinach a także prowadzących zajęcia dydaktyczne specjalności na studiach stacjonarnych – teatrologiczną i filmoznawczą.

Prace, jakie powstały w tym kręgu, daleko wykraczały poza tradycyjnie pojmowaną polonistykę, traktowaną jako część badań filologicznych. Widać to wyraźnie w dorobku naukowym zakładów literaturoznawczych, zajmujących się teorią i historią literatury w kontekście kultury europejskiej, działalnością instytucji komunikacji literackiej w miastach nadbałtyckich, zwłaszcza zapleczem instytucjonalnym kultury Gdańska, ogólnie geografią kultury literackiej regionu pomorskiego, mitologiami nadbałtyckimi; problemami kultury i literatury popularnej (badania stereotypu, komiksu, graffiti, poetyki fantasy, szeroko rozumianej SF, tzw. political fiction); pograniczem i korespondencją sztuk; problemem wartości, historią, naturą, sacrum we współczesnej kulturze; metajęzykiem i filozofią nauk, filozofią kultury.

W pracach zakładów językoznawczych i zakładu związanego z dydaktyką języka polskiego pojawiają się badania problemu komunikacji językowej, ujmowanej diachronicznie i synchronicznie, zagadnienia kultury języka; bada się językowy obraz świata i stereotypy tego obrazu; bada się lingwistykę tekstu, językowe aspekty reklamy, historyczne i współczesne słownictwo i terminologia morska, język dziecka, kontakty języka polskiego z innymi językami na tle kontaktów kulturowych. Ważny jest nurt prac związanych z językowymi i kulturowymi aspektami regionu pomorskiego - m.in.: polszczyzna regionalna w ujęciu synchronicznym i diachronicznym, badania onomastyczne (nazwy geograficzne Pomorza, słownik nazwisk pomorskich, studia nad historycznymi nazwiskami pomorskimi), dialektologia opisowa i historyczna, toponimia Pomorza, kaszubologia, frazeologia (zwłaszcza dialektalna), leksykografia (m.in. słownik frazeologii kaszubskiej), polszczyzna źródeł dziejowych - studia nad zabytkami piśmiennictwa kaszubskiego, studia nad kaszubszczyzną literacką.

Badana jest także literatura i kultura Pomorza, literatura i kultura kaszubska i kociewska, folklor regionów północnej i północno-wschodniej Polski, biografistyka, folklor literacki, współczesna literatura marynistyczna, podróżopisarstwo morskie, literatura dla dzieci i młodzieży i wreszcie - książka i jej instytucje w kontekście procesu komunikacji społecznej z uwzględnieniem specyfiki regionu, dzieje bibliotek i czasopiśmiennictwa pomorskiego, problemy czytelnictwa, literatura dla dzieci i młodzieży, biblioteki szkolne.

Nie można pomijać też osiągnięć dotyczących problematyki dramatu, teatru, filmu i nowych mediów. Główne kierunki tej działalności to m.in.: teoria i historia dramatu, teoria i historia kina, poetyka wypowiedzi audiowizualnych, teoria i krytyka teatralna i filmowa, teatry wybrzeżowe - dokumenty, analizy i syntezy, polski teatr monumentalny, teatr i naród - orientacja narodowa w teatrze, teatry alternatywne, stulecie związków teatru i kina, monografie poszczególnych twórców teatralnych i filmowych, prowadzone jest archiwum życia teatralnego i przygotowywany jest słownik teatrów Wybrzeża. W badaniach współczesnego kina istotne są prezentacje różnych gatunków filmowych (dokument filmowy, kino popularne), a także - prace poświęcone teorii narracji filmowej i historii kina.

Prowadzone są także badania nad problemami współczesnej kultury, widzianej jako system komunikacji społecznej, ze szczególnym uwzględnieniem obecności tekstu literackiego w nowych kanałach informacyjnych związanych z pojawieniem się mediów elektronicznych (m. in. pionierski projekt Biblioteki Literatury Polskiej w Internecie).

Maj 2004 r.

Instytut Filologii Polskiej pod koniec ubiegłego stulecia. Maj 1999.

Ostatnio modyfikowane: 09.09.2008