Katedra Kulturoznawstwa DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWO-BADAWCZA Kronika

Kronika roku 2007

Kronika działalności naukowo-badawczej
.
Pracowników, Doktorantów i Studentów
Katedry Kulturoznawstwa
.

ROK 2007



Realizowana tematyka badawcza

W roku 2007 kontynuowane były prace określone profilem Katedry Kulturoznawstwa, czyli badanianad szeroko pojętą problematyką teorii i historii kultury, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień kultury współczesnej i związanych z tym zjawiskiem nowych środków komunikowania, także prace z zakresu kultury popularnej (tekst kultury jako produkt), prace nad funkcjonowaniem polskich massmediów, kontynuowane i rozszerzane były także prace dotyczące badania sposobów odczytywania tekstów kultury – m. in. takich, jak moda, ubiór (m. in.: Prof. dr hab. Marek Adamiec, Prof. dr hab. Michał Błażejewski, dr Katarzyna Kaczor, mgr Helena Draganik).

Prowadzone były również prace dotyczące historii i kultury regionalnej, ze szczególnym uwzględnieniem Gdańska, Kaszub Północnych, Warmii i Mazur (dr Magdalena Sacha) oraz dotyczące stosunków polsko-niemieckich na płaszczyźnie kulturowej i historycznej (dr Magdalena Sacha, mgr Artur Kawiński). Badania dotyczyły również polskiej literatury i kultury emigracyjnej po roku 1945, historii dziejów najnowszych oraz relacji między historią a elementami współczesnych mitologii, miejsca i roli mniejszości narodowych po drugiej wojnie światowej na terenie Pomorza i całej Europy Środkowej oraz pamięci o przeszłości jako fundamentu tożsamości (mgr Artur Kawiński).

Przedmiotem analizy była również upowszechnianie i animacja kultury, widowisko i teatr w kulturze, oraz kultura alternatywna (dr Barbara Świąder-Puchowska). Prowadzono również prace nad szeroko pojętym wpływem nauk antropologicznych na literaturę z uwzględnieniem tematu antropologii amerykańskiej (w szczególności zaś: obrazy ginących kultur w literaturze – dr Aleksandra Wierucka).

Nowe kierunki i tematy badań:

Obok prac kontynuowanych wprowadzono w roku 2007 tematy zajmujące się szczegółowymi zagadnieniami filozofii kultury, funkcjonowaniem pojęcia mitu w kulturze współczesnej, antropologią i etnologią Ameryki Północnej i Południowej (badania terenowe – dr Aleksandra Wierucka), także zagadnieniami kultury i tożsamości mniejszości etnicznych Pomorza. A w zakresie problematyki najnowszej – dotyczącymi m. in. kierunków rozwoju grafiki komputerowej oraz komunikacji ikonicznej (dr Magdalena Howorus-Czajka, mgr Helena Draganik). W ramach nowych badań nad komunikacją kulturową badano kreacyjną funkcję mediów w odniesieniu do świata kultury (dr Katarzyna Kaczor). Podjęto nowe badania w zakresie genderstudies (gender a poetyka tekstów kultury – dr Grzegorz Piotrowski).

Rozpoczęto (w związku z zatrudnieniem w pełnym wymiarze dwójki specjalistów) bardzo intensywne prace z zakresu historii i teorii sztuki – i tak, w odniesieniu do muzyki: przedmiotem zainteresowań stała się teoria, historia, metodologia badań nad muzyką – także popularną i jazzem, nad twórczością Kurta Weilla; nad relacjami: Helene Kahn-Casella a Karol Szymanowski (dr Grzegorz Piotrowski); w zakresie muzyki klasycznej – badania nad recepcją dzieł Wagnera (i ogólnie – twórców obszary kultury niemieckiej – m. in. Bach, Telemann) na terenie Pomorza Gdańskiego i szerzej – na ziemiach polskich (Prof. dr hab. Michał Błażejewski). W zakresie sztuk plastycznych, wizualnych i użytkowych: prace nad monografią Szkoły Sopockiej, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu warunków społeczno-politycznych w jakich funkcjonowała, także badania nad sztuką polską po II wojnie światowej, nad malarstwem amerykańskim w latach 40. i 50. XX wieku, nad polską krytyką artystyczną w latach 40. i 50. XX wieku (dr Magdalena Howorus-Czajka), nad polską sztuką użytkową dwudziestolecia międzywojennego (dr Grzegorz Piotrowski).

Najważniejsze osiągnięcia pracowników:

Powołano w strukturach Katedry Kulturoznawstwa Zakład Nauk o Kulturze orazZakład Wiedzy o Mediach. Podjęto i rozszerzono formułę studiów podyplomowych w zakresie wiedzy o komunikacji kulturowej a także – studiów realizowanych w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego – a przeznaczonych dla nauczycieli, przygotowujących się do prowadzenia w szkołach średnich drugiego przedmiotu Wiedza o kulturze (Prof. dr hab. Marek Adamiec), przygotowano programy specjalności pobocznej (Wiedza o kulturze) w ramach specjalności nauczycielskiej na studiach stacjonarnych filologii romańskiej (Prof. dr hab. Michał Błażejewski) oraz rozpoczęto badania i powadzenie zajęć dotyczących tzw. dydaktyki kultury (ciż sami i dr Aleksandra Wierucka).

Odnotować należy dwukrotny wyjazd na badania terenowe do Ekwadoru; nawiązanie kontaktów z antropologami i działaczami międzynarodowymi i lokalnymi z tego obszaru; podjęcie współpracy z fundacją Sumak Allpa, zajmującej się restytucją wymierających kultur indiańskich; nawiązanie współpracy z Konsulem Polski w Ekwadorze i Ambasadorem Polski w Peru (obaj są zainteresowani jeszcze ściślejszą współpracą z UG); udział na imienne zaproszenie w 106-ym dorocznym zjeździe American AnthropologicalAssociation; badania w rezerwacie Hopi w Arizonie (nawiązanie kontaktu z przedstawicielką plemienia, które nie pozwala na badania naukowe na terenie rezerwatu) – dr Aleksandra Wierucka. Z Instytutem Herdera w Marburgu podczas pobytu na stypendium nawiązała współpracę dr Magdalena Sacha, realizująca badania nad stereotypami narodowościowymi (istnieje realna możliwość rozszerzenia współpracy o innych pracowników Katedry).

Zakład Wiedzy o Mediach (Prof. dr hab. Marek Adamiec) podjął współpracę z dostawcą e-czytników na rynek polski. Przewidywane jest testowanie i tworzenie software’u do tego typu urządzeń na podstawie zbiorów Biblioteki Literatury Polskiej w Internecie.

Doktoranci przygotowali (otwartą w styczniu 2008r.) wystawę, połączoną z ogólnopolską konferencją „Druga rewolucja książki”. Słuchacze seminariów doktorskich brali ponadto jako referenci udział w kilku ogólnopolskich i międzynarodowych sesjach naukowych oraz nawiązali kontakty z uczelniami zagranicznym (USA).

Z kolei Studenci Kulturoznawstwa powołali Koło Naukowe „Mozaika”, realizujące cykl badań i wykładów poświęconych kulturze regionu pomorskiego (Kociewie, Kaszuby). Praca tego Koła (oraz o rok starszego Koła Naukowego „Paradygmat”) w pewnym stopniu realizuje te zamierzenia, które miały być udziałem studiów kaszubistycznych na naszej Uczelni.

Ważnym osiągnięciem był także udział w organizacji (mgr Helena Draganik – Wydziałowy Koordynator V i VI Bałtyckiego Festiwalu Nauki) i prelekcjach VI Bałtyckiego Festiwalu Nauki (25.05.2007 – prawie stuprocentowe uczestnictwo Pracowników Katedry). Przedstawiono multimedialne prezentacje na bardzo zróżnicowane tematy: Herbert - poeta kultury (Prof. dr hab. Marek Adamiec), Jak ludożercy przyczynili się do powstania gdańskiego kulturoznawstwa (Prof. dr hab. Michał Błażejewski), Mojojoy czyli o zwyczajach żywieniowych Indian Amazonii (dr Aleksandra Wierucka), Czy suknia czyni człowieka? - ubiór i moda w kulturze (mgr Helena Draganik), Nekropolie zaginionego świata. Nieistniejące cmentarze Gdańska (mgr Artur Kawiński).

Kalendarium:

22 lutego 2007 roku w Katedrze Kulturoznawstwa tworzy się Zakład Nauk o Kulturze (Uchwała Senatu Uniwersytetu Gdańskiego nr 10/07).

W dniach 16-19 kwietnia 2007 roku, w Pokrzywnej koło Opola, odbyła się ogólnopolska konferencja, organizowana tradycyjnie już przez Katedrę Kulturoznawstwa i Folklorystyki Uniwersytetu Opolskiego, tym razem nosząca tytuł: Doświadczane, opisywane, symboliczne – ciało w kulturowych dyskursach. Katedra Kulturoznawstwa UG zgłosiła następujące tematy: Ciałagwiazd – dr Katarzyna Kaczor, Materialne i duchowe aspekty ciała wśród Indian Amazonii - dr Aleksandra Wierucka, Bachisłowo wcielone – prof. Michał Błażejewski.

7-9 maja 2007 roku Dolnośląska Wyższa Szkoła Edukacji TWP zorganizowała w Dusznikach-Zdroju już drugą interdyscyplinarną konferencję z cyklu: Przestrzenie wizualne i akustyczne człowieka. Antropologia audiowizualna jako przedmiot badań. Temat konferencji: Przestrzeń ciszy. Prof. Marek Adamiec przedstawił wystąpienie pt. Społeczna historia ciszy a literatura.

24-25 maja 2007 roku Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza gościł uczestników trzeciej odsłony konferencji Fantastyka w obliczu przemian: Wokół wartości. Dr Katarzyna Kaczor przedstawiła referat Jacy bogowie, taki świat. O wartościach ocalonych i zdegradowanych w polskiej literaturze fantasy.

24 czerwca 2007 roku w Bad Malente, na międzynarodowej konferencji Mała ojczyzna w muzeum: Historia polsko-niemiecka w muzeach lokalnych i regionalnych//Heimat im Museum. Deutsch-polnischeGeschichte in Lokal- undRegionalmuseen, której organizatorami byli: AcademiaBaltica, Lubeka i Instytut Historii Uniwersytetu w Oldenburgu, dr Magdalena Sacha mówiła na temat: Północne Kaszuby jako przykład terenu pogranicza.

W dniach 5-8 września 2007 roku odbył się tym razem w Polsce, w Łodzi, kolejny World ArcheologicalCongress. TematKongresu - Archeological Invisibility & Forgotten Knowledge. Ethnoarcheology. Hunter-gatherers. Ephemeral cultural aspects. Dr Aleksandra Wierucka przedstawiławystąpienieThird Option for Cultural Survival, a Buffer between Indigenous and Western Cultures.

W dniach 6 – 9 września 2007 roku w Pobierowie k. Szczecina, Akademia Bałtycka – Lubeka (Niemcy), Instytut Filologii Germańskiej -Trondheim (Norwegia), Instytut Filologii Germańskiej, Uniwersytet Szczeciński zorganizowały spotkanie na temat: Kleine Literatur. Charakteristika, ReichweiteundFunktion von Regionalliteratur. Dr Magdalena Sacha przedstawiła referat Kaszubszczyzna między wyzwaniami pop-kultury a tradycją – wizja świata w podręcznikach do nauki języka.

Od 4 do 6 października 2007 roku Katolicki Uniwersytet Lubelski zorganizował konferencję Prawda w literaturze. Prof. Marek Adamiec przedstawił referat: „Cóż jest prawda?” Między realem a wirtualem.

Od 8 do 22 października 2007 roku, w Coca, w Ekwadorze, Sumak Allpa Foundation zorganizowała międzynarodową konferencję Adaptation of Indian Cultures to New Reality. The Educational Perspective. UniwersytetGdańskireprezentowaładr Aleksandra Wierucka z tematemWays of Keeping Culture Intact on the Example of Huaorani Culture.

25 października 2007 roku Pracownię Wiedzy o Mediach przekształcono w Zakład Wiedzy o Mediach (Uchwała Senatu Uniwersytetu Gdańskiego nr 79/07).

W dniu 26 października 2007 roku odbyła się obrona pracy doktorskiej mgr Moniki Białek-Lubińskie. Tytuł rozprawy: Polski reportaż radiowy. Teoria i praktyka gatunku. Wybrane zagadnienia. Promotor: prof. dr hab. Michał Błażejewski, recenzenci: prof. dr hab. Piotr Kowalski (Uniwersytet Opolski), dr hab. Marek Adamiec (UG), przewodniczący: prof. dr hab. Irena Kadulska.

20 listopada 2007 roku w Instytucie Herdera w Marburgu dr Magdalena Sacha przedstawiła wystąpienie Stereotyp Prusaczki w kulturze polskiej i niemieckiej//Die „Preußin” alseinFrauenbild. SuchenacheinemStereotyp in der polnischen und deutschenKulturgeschichte.

W dniach od 28 listopada do 2 grudnia 2007 roku, w Washington, w Stanach Zjednoczonych, odbywał się tradycyjny American AnthropologicalAssociation 107th Annual Meeting. Uczestniczyła w nimnaimiennezaproszeniedr Aleksandra Wierucka, biorącudział w panelachdyskusyjnych: Opening Everyday School Life to Indigenous People and Their Worlds: Local Actors at Work; Resistance and Social Movementsin Latin America; Reflections on Intimacy and Commitments in Ethnographic Fieldwork.

Ciekawym doświadczeniem był także udział w organizacji (mgr Helena Draganik – Wydziałowy Koordynator Bałtyckiego Festiwalu Nauki) i prelekcjach VI Bałtyckiego Festiwalu Nauki (25 maja 2007 roku – prawie stuprocentowe uczestnictwo Pracowników Katedry). Przedstawiono multimedialne prezentacje na bardzo zróżnicowane tematy: Herbert - poeta kultury (Prof. dr hab. Marek Adamiec), Jak ludożercy przyczynili się do powstania gdańskiego kulturoznawstwa (Prof. dr hab. Michał Błażejewski), Mojojoy czyli o zwyczajach żywieniowych Indian Amazonii (dr Aleksandra Wierucka), Czy suknia czyni człowieka? - ubiór i moda w kulturze (mgr Helena Draganik), Nekropolie zaginionego świata. Nieistniejące cmentarze Gdańska (mgr Artur Kawiński).

Opublikowane książki:

Grzegorz Piotrowski, Pre-teksty. Myśli czytelnika i widza, Wydawnictwo Adam Marszałek Toruń 2007, s.121.

Artykuły w pracach zbiorowych i czasopismach:

Michał Błażejewski, Muzyka w świecie zwierząt - zwierzęta w świecie muzyki. [w:] Bestie, żywy inwentarz i bracia mniejsi. Motywy zwierzęce w mitologiach, sztuce i życiu codziennym. Red. nauk.: P. Kowalski, K. Łeńska-Bąk, M. Sztandara. „StromataAnthropologica” 1., Uniwersytet Opolski, Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2007, s. 319-330.

Michał Błażejewski, Pokarmy niebieskie, pokarmy ziemskie w kantatach Jana Sebastiana Bacha. [w:] Pokarmy i jedzenie w kulturze. Tabu, dieta, symbol. Red. Katarzyna Łeńska-Bąk, „StromataAnthropologica” 2. Uniwersytet Opolski, Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2007, s. 275-292.

Michał Błażejewski, Od intermedialności do transmedialności. Opera w świecie zapisu audiowizualnego.[w:] Przestrzenie wizualne i akustyczne człowieka. Antropologia audiowizualna jako przedmiot i metoda badań. Red. Agnieszka Janiak, Wanda Krzemińska, Anna Wojtasik-Tokarz. Wydawnictwo Dolnośląskiej Wyższej Szkoły Edukacji Towarzystwa Wiedzy Powszechnej, Wrocław 2007, s. 69-83.

Michał Błażejewski, Śpiewacy sopockiej Waldoper w nagraniach płytowych, „Rocznik Sopocki” Nr XIX:2006 s. 106-112.

Katarzyna Kaczor, Wiedźmin Geralt, zbój Twardokęsek, i Szarka – dobrzy czy źli?, w: Rozważając Fantasy/Considering Fantasy, red. J. Deszcz Tryhubczak i M. Oziewicz, ATUT, Wrocław 2007, str. 77-82.

Katarzyna Kaczor, Między Wschodem a Zachodem – smok w literaturze fantasy, [w:] Bestie, żywy inwentarz i bracia mniejsi. Motywy zwierzęce w mitologiach, sztuce i życiu codziennym. Red. nauk.: P. Kowalski, K. Łeńska-Bąk, M. Sztandara. „StromataAnthropologica” 1., Uniwersytet Opolski, Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2007, str. 375-382.

Grzegorz Piotrowski, Pieśń ujdzie cało. Uwagi o pojęciu i badaniach nad „polskim śpiewnikiem narodowym”, „Ruch Muzyczny”, 2007, nr 20, s. 28-29.

Grzegorz Piotrowski, Strauss, Streisand Barbra, Suppè Franz von, Santor Irena, Sipińska Urszula Aleksandra, [hasła biograficzne w:] Encyklopedia muzyczna PWM. Część biograficzna pod red. E. Dziębowskiej, t. 10, Kraków 2007

Aleksandra Wierucka, Mojojoy czyli zwyczaje żywieniowe Indian Amazonii [w:] Pokarmy i jedzenie w kulturze. Tabu, dieta, symbol. Red. Katarzyna Łeńska-Bąk, „StromataAnthropologica” 2. Uniwersytet Opolski, Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2007, s. 407-412.

Inne:

Michał Błażejewski, Niekochani starzeją się młodo....[rec. nagrania: Bach – The Landowska Recordings. Complete Collections], Większy od Bacha [Telemann i jego utwory oratoryjne pisane dla Gdańska], Daleko a nadal blisko... [archiwalne nagrania śpiewaków Opery Warszawskiej z początku XX wieku], Głosy z oddali [archiwalne nagrania śpiewaków Teatru Wagnerowskiego w Bayreuth z początku XX wieku], Głosy z oddali – ciąg dalszy [archiwalne nagrania śpiewaków Teatru Wagnerowskiego w Bayreuth z początku XX wieku], Głosy z oddali – ciąg dalszy raz jeszcze [archiwalne nagrania śpiewaków Teatru Wagnerowskiego w Bayreuth z początku XX wieku], „Autograf” 2007 nr 1-6.

Grzegorz Piotrowski, Bard o sobie, [rec. B. Dylan, Moje kroniki, cz. 1, przeł. J. Sikora, Wrocław 2006], „Nowe Książki”, 2007, nr 1, s. 35.

Ostatnio modyfikowane: 08.02.2011